Iti daytoy a panawen a sapsapliten ti nadadagsen nga epekto ti agsasaruno a bagyo ken agtultuloy a habagat ti pagilyan, sipupuso a makiandingay ti Pambansang Katipunan ng Magbubukid-National Democratic Front of the Philippines-(PKM-NDF) Ilocos iti umili nga Ilokano ken intero a nga umili a Pilipino nga agsagsagaba iti nakaro ken nasaknap a panaglayus, panagreggaay ti daga, pannakaperdi ti mulmula ken pagbiagan, pagtaengan ken sanikua ken pannakaikabil iti biag da iti nakaro a peggad.

Iti likod ti naaweng a palpalakpak ken kinaragsak ti agar-ari a dasig iti State of the Nation Address (SONA) ni Ferdinand Marcos Jr. idi Hulyo 28, ti kaadwan a masa a Pilipino ket makirangranget tapno lumung-aw iti didigra nga ituntunda dagiti kalamidad a mangpakpakaro iti siguden a naidalupo a kasasaad da gubway ti awan-ressat a panagngato ti presyo dagiti gagatangen ken serbisyo, bayat nga agtaltalinaed a nakasuwek ti sapul dagiti mannalon, mangngalap, mangmangged ken dadduma pay a marigrigat.

Maysa ti rehiyon Ilocos a tinamaan ti kakaruan nga epekto ti agsasaruno a bagyo Crising, Dante ken Emong ken agtultuloy a habagat. Manipud Hulyo 16 a panagbuyat ti napipigsa a tudo agingga a bimmasnut ti signal number 4 ti bagyo Emong idi Hulyo 23, naapektaran ti 84,629 pamilya wenno 262,847 indibidwal iti 732 a barangay ti La Union, Ilocos Sur ken Ilocos Norte, basar iti ulat ti DSWD Dromic (Disaster Response Operations Monitoring and Information Center) idi Hulyo 29. Basar iti maudi a datos, 4, 426 pamilya wenno 13,585 indibidwal ti napadisi iti tallo a probinsya a nakilinong kadagiti evacuation center ken dadduma pay a lugar.

Gapu iti layus ket 56 a kalsada ken 4 a rangtay ti naiyulat a saanen a madalanan. Ti danyos iti imprastruktura ket aggatad ti ₱630,905,012, kabilang ditoyen dagiti palpak a flood control projects.

Limned ti nalawa a kapagayan nu sadinno nga inyulat ti DA Region I a nadadael ti 6,827 ektarya wenno 65.43% ti kapagayan ti rehiyon nga aggatad ti ₱124 milyon. Dakkel met ti danyos iti high value crops a 27.62% nga aggatad ti ₱52 milyon, ti kamaisan a nadadaelan ti 2% nga aggatad ti ₱4 milyon kasta met ti livestock ken poultry nu sadinno a napukaw wenno natay ti 5, 479 ulo ti taraken nga ayup ti mannalon nga aggatad ti ₱3 milyon. Naperdi met ti 3.26% dagiti irigasyon nga aggatad ti ₱6 milyon ken mangserserbisyo ti 892 ektarya. Iti daytoy a perdi ket apektado ti nasurok 200,000 mannalon iti rehiyon.

Ad-adda a natennag ti pagbiagan ti kaadwan a mangngalap iti Ilocos nga adda iti nasurok met laeng a 200,000. Iti mano a lawasen mangsapsaplit dagiti kalamidad, napukaw pay laeng kadakuada ti nakabasbassit a ₱400 nga inaldaw a sapul iti panagkalap. Ad-adda met a marigatan a makalung-aw ti adu kadakuada a nadadaelan ti ramit pagkalap ken pagtaengan. Dagiti mangmangged-talon ken mala-mangngged iti rehiyon a mangnamnama iti nakababbaba a sweldo a ₱450-₱500 ket naawanan ti sapul iti mano nga aldaw a pannakasuspindi dagiti trabaho ken gapu kadagiti saan a malasat a kalsada.

Kadagiti didigra a mapadpadasan ti umili tatta, balbaliw nga ipakpakita ti rehimen Marcos ti kinainutil na iti napaspas, epektibo ken naan-anay a panagresponde kadagitoy, isu a rumbeng laeng nga agsanggir tayo iti bukod a pigsa ken panagkaykaysa.

Umaw-awag ti PKM-NDF-Ilocos kadagiti kameng daytoy nga iyuna ti tignay masa iti panagurnong kadagiti madagdagus a suporta ken ayuda, nangruna ti taraon para kadagiti nadangran. Pagserbien dagiti balangay ken komite ti PKM a bugas dagiti brigada ti umili para kadagiti binnadang iti rehabilitasyon kadagiti perdi kadagiti pagtaengan ken pagbiagan dagiti mannalon ken mangngalap. Paandaren dagiti ammoyo kadagiti pagtatalonan kas ti panangsimpa kadagiti nadadael nga irigasyon ken pagmulaan ken panangsalbar kadagiti mula ken ramramit iti panagtalon. Kastoy met laeng a binnadang ti rumbeng a maiyaramid kadagiti komunidad ti mangngalap.

Bayat nga agsangsanggir iti bukod a binnadang iti rehabilitasyon ti perdisyon iti pagbiagan tayo, kasapulan nga agtignay tapno agdemanda iti gubyerno ni Marcos para iti madagdagus ken naan-anay a kumpensasyon kadagiti danyos, naan-anay nga ayuda ken subsidyo iti produksyon. Patignayen dagiti timpuyog ti mannalon, mangngalap ken dadduma pay a nakurapay tapno idemanda kadagiti ahensya ti gubyerno ti napaspas ken naanep a panagsukisok kadagiti kongkreto a danyos ken dagus nga ideklara ti state of calamity kadagiti ili ken probinsya tapno maruk-atan ti pondo para kadagitoy.
Iti kastoy a kasasaad, nainkalintegan ti panangirupir kadagiti apo’t daga ken usurero ti panangibaba agingga iti panangliwat iti panagbayad iti abang ti daga ken utang batay iti kadakkel ti naperdi iti mula ti mannalon. Nakalanad iti Rebolusyonaryo a Tarabay iti Reporma iti Dagaa kadagiti kasasaad dagiti didigra kas ti layus, bagyo, tikag, peste ken dadduma pay a didigra kas ti militarisasyon: nu ti nadadael ket saan a bumaba iti 20% ti apit, ti mannalon ket saan nga agbayad ti anyaman nga abang ti daga iti apo’t daga, ken nu saan a bumaba iti 50% ti nadadael iti apit, ti mannalon ket saan nga agbayad ti anyaman nga abang iti daga ken iti sumaruno nga apit. Dagiti utang ket mabalin a waswasen agingga iti gatad ti kadakkel ti naperdi.

Saan tayo a mamati iti ipokrito a panangkastigar ni Ferdinand Marcos Jr iti SONA kadagiti natatek iti kunniber ken palpak a flood control projects. Ti nasaknap a panaglayus, dagiti landslide ken dadakkel a perdisyon a mapadpadasan iti pagilyan tatta ket ti simumulagat nga epekto ti panangdadael iti aglawlaw dagiti proyekto a minas, logging, enerhiya ken imprastruktura dagiti dadakkel a kapitalista nga aw-awisen na. Dagiti flood control ken drainage systems ket depektibo gapu ta agbalbalin laeng a paggatasan dagitoy dagiti rupa’t kwarta a a kontraktor a kakunsabos dagiti burukrata kapitalista ti rehimen Marcos.

Malaksid kadagiti palpak a flood control systems, itudtudo ti masa nga Ilokano a dagiti dadakkel a dam, dagiti proyekto a managdadael ken depektibo a drainage systems ket maibilang kadagiti kangrunaan a makagapu ti kumarkaro a panaglayus kadagiti kataltalonan, komunidad, sentro nga il-ili ken syudad kadagiti prubinsya ditoy. Iti Ilocos Norte, ti rinibribo a mapukpukan a kayo ken nalawa a kabanbantayan a marebrebba para kadagiti windmill ken solar power projects ken road widening ti mangituntunda ti masansan a landslide ken panaglayus iti kakastoy a panahon. Tudtuduen da met ti Zak hydropower project iti Vintar, Ilocos Norte a makagapu ti panaglayus kadagiti komunidad ditoy. Iti Ilocos Sur, ti operasyon a dredging ti Isla Verde Mining and Development Company iti wangawangan ti Abra River ti manglaylayus kadagiti barangay ti Santa, Caoayan ken Vigan. Ti reklamasyon para iti Camella Homes ti burges kumprador a Villar met ti maysa a manglaylayus kadagiti komunidad iti aglawlaw daytoy iti Candon City. Ti kanayon a panaglayus kadagiti kostal a komunidad iti sumagmamano nga ili ti La Union ket gubway ti palpak a drainage system. Nasken nga irupir ti panangpasardeng kadagitoy a managdadael a proyekto ken negosyo ken pagsungbaten dagiti kumpanya ken ti rehimen Marcos kadagiti didigra nga ituntunda dagitoy.

Iti panawen dagiti kalamidad, nangnangruna a kasapulan ti panangiyabante iti demokratiko a rebolusyon ti umili. Gapu ta ti pagilyan ket malakolonyal ken malapyudal a pagar-arian dagiti imperyalista ken dagiti gamat da a dadakkel a burges-kumprador, apo’t daga ken burukrata kapitalista, ti natural a gameng ti pagilyan ket ib-ibusen da ken perperdien da ti aglawlaw isu a nakapsut nga agandur kadagiti kalamidad. Taktakawen da ti pondo ti umili isu a nakadakdakes ti serbisyo publiko ken saan a makaarayat, nu di ket mangikabkabil iti nakaro a peggad iti umili iti panawen kalamidad.

Adda iti sentro ti demokratiko a rebolusyon ti umili ti agraryo a rebolusyon. Addang-addang nga ipatungpal daytoy agingga a mapunas ti nadumaduma a langa ti pyudal a panaggundaway ken monopolyo iti daga a ramut ti nakaro a panagrigrigat ti mannalon ken mangitaptapwak kadakuada iti nalabes a bulnerabilidad iti kalamidad. Paset met ti agraryo a rebolusyon ti binnadang ken nadumaduma a langa ti kooperasyon ti mannalon tapno ingato ti produksyon ken papigsaen ti kabaelan da iti panangrimbaw kadagiti epekto ti didigra.

Kadagitoy a panawen nga ad-adda a kasapulan ti napingpinget a panag-organisa, panangpapigsa ken panangpalawa iti PKM ti Ilocos. Ti mannalon, mangngalap ken nakurapay a pinakabulnerable kadagiti kalamidad ket isu met laeng ti kangrunaan a pwersa a mangparnuay ti bagyo a mangduprak iti malakolonyal ken malapyudal a kagimongan ken mangibangon iti baro a kagimongan a natalged ken nasaliwanwan.